Giá đất tái định cư: Đề xuất tính tiền sử dụng đất

Ngày cập nhật: 04/11/2025 • Bởi: Minh Đức

Giá đất tái định cư đang là vấn đề được nhiều người quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh không ít hộ dân có đất bị Nhà nước thu hồi gặp khó khăn về khả năng tài chính. Khi phải di chuyển đến nơi ở mới, khoản tiền sử dụng đất tái định cư có thể trở thành gánh nặng lớn đối với những hộ gia đình có thu nhập hạn chế.

Trước thực tế này, một số đề xuất mới đang hướng đến việc điều chỉnh cách tính giá đất tái định cư và tiền sử dụng đất theo hướng hợp lý hơn, qua đó bảo đảm quyền lợi của người dân và tạo sự đồng thuận trong quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Cùng TUAF hệ từ xa tìm hiểu những nội dung đáng chú ý trong bài viết dưới đây.

Mục lục bài viết

1. Dự thảo Nghị quyết tháo gỡ vướng mắc về bồi thường và giá đất tái định cư

Quốc hội đang xem xét dự thảo Nghị quyết nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành Luật Đất đai. Một trong những nội dung được quan tâm là cơ chế liên quan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, trong đó có vấn đề giá đất tái định cư và tiền sử dụng đất mà người dân phải nộp khi được bố trí nơi ở mới.

Mục tiêu của dự thảo là tạo điều kiện thuận lợi hơn cho chính quyền địa phương trong quá trình thực hiện chính sách đất đai, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và ngân sách.

Theo nội dung được đề cập, giá đất dùng để tính bồi thường có thể được xác định theo giá đất trong bảng giá đất nhân với hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K). Cách tính này được kỳ vọng giúp quá trình xác định mức bồi thường sát hơn với điều kiện thực tế và tạo sự đồng thuận của người có đất bị thu hồi.

Tuy nhiên, bên cạnh vấn đề giá đất bồi thường, giá đất tái định cư và khoản tiền người dân phải nộp để nhận nền đất hoặc nhà tái định cư cũng đang đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục xem xét.

2. Bất cập khi tính tiền giá đất tái định cư

Một trong những vấn đề đáng chú ý là cách tính tiền sử dụng đất tái định cư đối với những hộ gia đình không đủ điều kiện được bồi thường toàn phần.

Đây thường là nhóm người có hoàn cảnh khó khăn hoặc hạn chế về khả năng tài chính. Nếu khoản tiền sử dụng đất được tính ở mức cao, việc tiếp cận nơi ở mới có thể trở thành gánh nặng đối với người dân sau khi bị thu hồi đất.

Theo nội dung được nêu trong bài, Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu đã đề nghị xem xét lại cách tính tiền sử dụng đất đối với nền đất tái định cư.

Một ví dụ được đưa ra cho thấy sự chênh lệch đáng chú ý: một hộ tái định cư có thể phải nộp khoảng 750 triệu đồng tiền sử dụng đất nếu tính theo công thức trong dự thảo. Trong khi đó, một hộ gia đình chuyển mục đích 50 m² đất nông nghiệp sang đất ở có thể chỉ phải nộp khoảng 218,25 triệu đồng theo cách tính khác.

Sự chênh lệch này đặt ra câu hỏi về tính hợp lý của chính sách giá đất tái định cư, đặc biệt khi đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ tài chính lại là những người đã bị thu hồi đất và cần được bảo đảm cuộc sống tại nơi ở mới.

3. Đề xuất giá đất tái định cư bằng 20%

Từ những bất cập trên, ông Lê Hoàng Châu đề xuất điều chỉnh cách tính tiền sử dụng đất tái định cư theo hướng giảm gánh nặng tài chính cho người dân.

Cụ thể, đề xuất cho rằng tiền sử dụng đất đối với nền đất tái định cư chỉ nên bằng 20% giá đất trong bảng giá đất nhân với hệ số K và diện tích đất ở được bố trí tái định cư.

Đây là một trong những đề xuất đáng chú ý liên quan đến giá đất tái định cư, hướng đến việc cân bằng giữa yêu cầu quản lý đất đai và khả năng tài chính thực tế của người dân.

Theo quan điểm được nêu trong bài, việc điều chỉnh mức tiền sử dụng đất cần bảo đảm tính hợp lý, có tình, có lý và phù hợp với chủ trương bảo đảm người dân sau khi bị thu hồi đất có cuộc sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Nếu được nghiên cứu và áp dụng phù hợp, chính sách này có thể giúp giảm áp lực tài chính cho các hộ dân, đồng thời nâng cao sự đồng thuận trong quá trình thực hiện các dự án có thu hồi đất.

4. Giá đất tái định cư và chính sách hỗ trợ người yếu thế

Vấn đề giá đất tái định cư càng trở nên đáng chú ý đối với những nhóm dân cư có điều kiện kinh tế hạn chế.

Luật sư Trần Minh Cường cho rằng cần có chính sách phù hợp hơn đối với những trường hợp người dân không đủ khả năng tài chính để nhận nền tái định cư. Đây cũng là vấn đề được đặt ra tại các chương trình di dời nhà ở trên và ven kênh, rạch tại TP.HCM.

Theo thông tin trong bài, TP.HCM có khoảng 65.000 hộ dân sinh sống trên và ven các kênh, rạch lớn nhỏ. Nhiều căn nhà trong số này không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, do đó khi thực hiện giải phóng mặt bằng, người dân có thể chỉ được bồi thường về nhà và được bố trí một suất đất ở tối thiểu.

Tuy nhiên, nếu tiền sử dụng đất tái định cư được tính theo bảng giá đất nhân hệ số K ở mức cao, khoản tiền cần đóng có thể vượt quá khả năng của nhiều hộ gia đình.

Vì vậy, việc nghiên cứu chính sách giá đất tái định cư theo hướng phù hợp hơn với khả năng tài chính của người dân được xem là cần thiết. Chính sách hỗ trợ hợp lý không chỉ bảo vệ quyền lợi của người dân mà còn góp phần tháo gỡ những khó khăn trong quá trình giải phóng mặt bằng.

5. Cần cân bằng giữa giá đất và quyền lợi người dân

Việc xác định giá đất tái định cư cần được đặt trong mối quan hệ giữa giá trị đất, khả năng tài chính của người dân và mục tiêu bảo đảm cuộc sống sau tái định cư.

Nếu mức tiền sử dụng đất quá cao, người dân có thể gặp khó khăn trong việc ổn định chỗ ở mới. Ngược lại, một cơ chế phù hợp sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận nơi ở tái định cư và tăng sự đồng thuận khi triển khai các dự án.

Do đó, các chính sách về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần hướng đến mục tiêu không chỉ giải quyết vấn đề về mặt thủ tục mà còn bảo đảm người dân thực sự có điều kiện ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất.

Đây cũng là lý do những đề xuất điều chỉnh giá đất tái định cư đang nhận được sự quan tâm trong quá trình hoàn thiện chính sách đất đai.

Lời kết

Giá đất tái định cư và tiền sử dụng đất luôn là vấn đề có tác động trực tiếp đến đời sống của người dân bị thu hồi đất. Trong đó, nhóm người có khả năng tài chính hạn chế cần được quan tâm để chính sách tái định cư thực sự phát huy mục tiêu ổn định cuộc sống.

Đề xuất tính tiền sử dụng đất tái định cư ở mức 20% giá đất trong bảng giá đất nhân hệ số K và diện tích đất được bố trí là một hướng tiếp cận nhằm giảm áp lực tài chính cho người dân. Dù còn cần được xem xét và hoàn thiện, những đề xuất này cho thấy yêu cầu xây dựng chính sách tái định cư theo hướng hợp lý, công bằng và phù hợp thực tế.

Việc hiểu rõ các quy định về giá đất tái định cư, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cũng là kiến thức quan trọng đối với những người quan tâm đến lĩnh vực quản lý tài nguyên đất đai.